بیراهه ای که اقلیم کردستان می رود
تنا – اختصاصی
مردم کردستان عراق در شرایطی پای صندوق های رای به استقلال این سرزمین رفتند که با واکنش های مخالفت جویانه بسیاری از کشورهای مهم منطقه رو به رو شدند.
تاریخ انتشار : جمعه ۱۴ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۱۹:۰۱
کد مطلب: 287204
 
در کنار حکومت مرکزی عراق، ایران و ترکیه نیز دو مخالف جدی وقوع چنین رویدادی هستند. این در حالی است که موقیعت و رابطه ای که ایران با اقوام کرد دارد بسیار نسبت به رابطه دولت ترکیه با کردها متفاوت است. کردها جز اقوام نزدیک ایرانی به شمار می آیند و دولت عراق هم به عنوان یک همسایه و میزبان زیارتگاه مذهبی شیعیان ایرانی رابطه بسیار نزدیکی با جمهوری اسلامی دارد. ضمن آنکه در داخل ایران نیز یکپارچگی و هماهنگی میان اقوام ساکن وجود دارد که تاکنون نشانه ای از تمایل آنها برای مستقل شدن دیده نشده است. با این حال، ایران نگرانی های جدی از پیامدهای منطقه ای چنین رخدادی دارد.  این در حالی است که برای ترکیه وضعیت متفاوتی وجود دارد. یک چهارم جمعیت این کشور را کردها تشکیل می دهند و روابط دولت آنکارا در طول تاریخ با کردهای این کشور چندان دوستانه نبوده است.  از این رو نگرانی های جدی از جنگ های داخلی و پیوستن کردهای ترکیه به طیف حامیان استقلال دارد. از سوی دیگر دولت مرکزی عراق هم در مواجهه با این همه پرسی نگران تجزیه  خاک کشورش است و سرسختانه در برابر چنین خواسته ای مقاومت می کند. خب در چنین شرایطی رهبران کرد عراق راه سخت و دشواری را برای رسیدن به آرمانهای خود در پیش دارند. راهی که در صورت تداوم آن قطعا با محاصره کشورهای همسایه و همچنین واکنش جدی کشورهای فرامنطقه ای و نهادهای بین المللی رو به رو خواهند شد. 

همه پرسی استقلال کردستان عراق را باید از منظر دیگری نیز مورد توجه قرار داد. کردهای عراق طی سالهای گذشته و در دوره صدام حسین در معرض سیاستهای ستیزه جویانه رژیم بعثی قرار داشته اند. ما شاهد قتل عام کردها توسط صدام حسین و ویران کردن روستاهایشان و سیاست جابجایی جمعیت آنها برای عربی کردن جمعیت بوده ایم که فاجعه حلبچه  و بمب شیمیایی صدام نقطه پایانی بر این فجایع بود. از طرف دیگر وقتی کشور عراق مورد هجوم گروه تروریستی داعش قرار گرفت، باز ابتدا این کردها بودند که در معرض بزرگترین جنایات آنها قرار گرفتند.  جنگ، تجاوز و به بردگی کشیدن نمونه ای از اقداماتی بود که از سوی تروریستها به آنها تحمیل شد. 
 
چنین پیش زمینه ای باعث شد تا رهبران کرد البته در شرایط نا مساعد و با محاسبات اشتباه تصمیم به جدایی از عراق گیرند. آنهم در شرایطی که می خواهند برای دستیابی به یک هدف بزرگتر ، مشکلات بزرگی را هم برای مردمان خود به وجود آورند. تصمیم به برگزاری همه پرسی بدون کسب مشروعیت لازم از دولت مرکزی و همسایگانی چون جمهوری اسلامی ایران و ترکیه که دارای مراودات اقتصادی تنگاتنگی با این اقلیم هستند، گام برداشتن در یک مسیر اشتباه و ایجاد بحرانهای بی پایان برای مردم اقلیم خواهد بود. اگر رهبران کرد می خواهند با این کار معیشت، هویت و عرصه سیاسی و اجتماعی بهتری برای مردم خود فراهم کنند، از این طریق به بیراهه می روند چرا که عواقب منفی مخالفت قریب به اتفاق جامعه بین المللی عملا آنها را در دست یابی به هدفشان ناکام خواهد گذاشت.  آنها باید ازطریق مذاکرات مسالمت آمیز با دولت مرکزی و همسایگان به راه میانه ای دست یابند تا از طریق آن علاوه بر تعریف سازوکارهای مستقل تر نسبت به گذشته، در چارچوب تمامیت ارضی عراق باقی بمانند و مانع از تجزیه این کشور و ایجاد بحران امنیتی برای سایر کشورها شوند. در چنین شرایطی است که قطعا همسایگانی چون ایران به کمک آنها آمده و تلاش خواهند کرد با میانجیگیری در مسیر تحقق حقوق آنها کمک رسان باشند. در غیر این صورت هر راهی که آنها برای خودمختاری و استقلال پیش روند، بیراهه ای بیش نخواهد بود.
 
 
به قلم:فریدون مجلسی؛ دیپلمات پیشین ایران و کارشناس مسائل بین الملل
 
Share/Save/Bookmark