نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » خبر » اديان و مذاهب

​معرفی کتاب «عربستان سعودی و جریان های اسلامی جدید»

۱۹ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۲۲:۳۶

ظهور نسل جدید نیروهای جهادی وهابی، جهادیون منتقد خاندان سلطنت، روزنامه نگاران لیبرال، لیبرال های جهادی شده، سلفی های حکومتی یا لیبرال شده، جایگاه اقلیت شیعه و تکوین جنبش حقوق زنان در بستر لرزان ساخت اجتماعی-سیاسی عربستان محور مباحث کتاب «عربستان سعودی و جریان های اسلامی جدید» است.

دربارۀ جریان های سلفی و نوسلفی کتب و مقالات زیادی نوشته می شود و کنگره های متعددی برای شناخت این جریان فکری برگزار می شود اما بحث این است که هر کتابی شایستۀ معرفی نیست و هر اثری ارزش خواندن ندارد. بی تردید، در میان آثاری که در این حوزه عرضه شده، کتاب مضاوی الرشید تحت عنوان «عربستان سعودی و جریان های اسلامی جدید» از بهترین هاست. در ادامه به معرفی این کتاب می پردازیم.



عربستان به عنوان مهد اسلام در حال حاضر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این کشور دارای فضای امنیتی سیاسی فوق العاده ای می باشد. البته این فضا باعث شکل گیری جریان ها و جنبش های متفاوتی در درون این کشور به جهت براندازی یا اصلاحات شده است. نسل جدید گروه های جهادی، جریان الصحوه، حرکت های لیبرالی، اقلیت های مذهبی نظیر شیعیان امامی و اسماعیلی، جنبش های مدافع حقوق زنان مهم ترین این جنبش ها می باشند. داستان کشمکش بر سر قدرت و ثروت در خاندان آل سعود، عالمان وهابی و شرکت های چندملیتی موضوع محافل این جنبش ها می باشد.

 

کتاب حاضر (Contesting the Saudi State: Islamic voices from a new generation)  نوشتۀ مضاوی الرشید و ترجمۀ رضا نجف زاده است که انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در سال 1383 آن را به چاپ رسانده است. دکتری مضاوی الرشید (مضاوی بنت طلال بن محمد الرشید) از جمله فعالان سیاسی و روشنفکر تبعیدی سعودی است. حوزه های اصلی مطالعات وی عبارتند از سیاست قبیله ای در خاورمیانه، اسلام سیاسی و دولت، مهاجرت، زنان و تبعید، هویت و قومیت، مسائل اقلیت های مسیحی خاورمیانه و به ویژه مسائل شبه جزیره عربستان.



ظهور نسل جدید نیروهای جهادی وهابی، جهادیون منتقد خاندان سلطنت، روزنامه نگاران لیبرال، لیبرال های جهادی شده، سلفی های حکومتی یا لیبرال شده، جایگاه اقلیت شیعه و تکوین جنبش حقوق زنان در بستر لرزان ساخت اجتماعی-سیاسی عربستان محور مباحث این کتاب است.



تحلیل گفتمان وهابیت رسمی و منازعۀ روحانیون پرنفوذ آن با دولت سعودی از جمله زوایای دیگر این کتاب است. نویسنده، داستان کشمکش قدرت و مقاومت در فضای واقعاً موجود و جهان نمادین صفحات وبلگ ها، اتاق های گفتگو و نشر الکترونیکی سعودی را روایت می کند. به عبارت دیگر موضوع کتاب، نبرد کهنۀ حاکمان و محکومان است در عرصه فرهنگ مجازی.



از منظری دیگر، این اثر روایت کشمکش «دین رسمی» با «دین داری های غیررسمی» است و در یکی از رژیم های سلطانی دوران پسامدرن ما. مضاوی الرشید، نویسندۀ کتاب، به آینده نظر دارد و زمینه های ثبات یا تغییر وضعیت موجود را می کاود. وی دانش آموخته کمبریج و پروفسو انسان شناسی دین در دپارتمان الهیات و مطالعات دینی کینگز کالج لندن است.



کتاب حاضر در یک مقدمه و شش فصل تدوین یافته است. در مقدمه، مولف درباره دین وسیاست در قرن بیست و یکم، وهابیت وسلفی گری و تطورات تاریخی آنان و وهابیت در منظر دیگران مطالب خود را بیان می کند.



مطالب فصول کتاب عبارتند از:



فصل اول: اتباع سرسپرده، گفتمان دینی ـ سیاسی وهابیت رسمی که به بررسی گفتمان مدافعان تفسیرهای حاکمان، تبارشناسی و جغرافیای آنان می پردازد.



 فصل دوم: افسون زدگی مجدد سیاست صحوی ها از منازعه تا همکاری که به بررسی مقوله صحوی ها پس از یازده سپتامبر می پردازد.



 فصل سوم: پیکار برای خدا در خارج، از محل گرایی تا بین الملل گرایی که به فراملی شدن گفتمان دینی سیاسی سعودی می پردازد.



 فصل چهارم: مبارزه برای خدا در داخل، سیاست و بوطیقای جهاد که به تحلیل گفتمان جهادی علمای مخالف، فعالان و مردم عادی عربستان می پردازد.



فصل پنجم: بحث با سلفی ها لوییس عطیه الله وتکلیف جهاد که به  زندگی سعودی وسفر شخصی جهادی جوانی به نام لویس می پردازد.



 فصل ششم: در جستجوی کلام بی واسطه خداوند از سوی سعودی ها.