یکی از ویژگی های برجستۀ امام خمینی (ره)، سختکوشی و تلاش ایشان در مطالعه، تحصیل، تدریس و تألیف کتاب بود. برای مثال، دختر ایشان در وصف این ویژگی گفته است: «مطالعه ایشان بسیار زیاد بود؛ به گونه ای که وقتی وارد اتاق می شدم، می دیدم در کتاب گم شده است. ایشان می نشست و یک میز جلویش و پیرامون او نیز به بلندی یک متر کتاب بود».جامعیت علمی امام خمینی را می توان در آثار علمی بر جای مانده از ایشان به نیکی مشاهده کرد. وی در دوران جوانی کتب متعددی تألیف کرد که بخشی از آن ها رسائل عرفانی و کلامی است. بخش دیگری از آثار امام نیز در حوزه فقه یا در حوزه سیاسی-اجتماعی به نگارش در آمده است.
اشتراک گذاری :
یکی از ویژگی های برجستۀ امام خمینی (ره)، سختکوشی و تلاش ایشان در مطالعه، تحصیل، تدریس و تألیف کتاب بود. برای مثال، دختر ایشان در وصف این ویژگی گفته است: «مطالعه ایشان بسیار زیاد بود؛ به گونه ای که وقتی وارد اتاق می شدم، می دیدم در کتاب گم شده است. ایشان می نشست و یک میز جلویش و پیرامون او نیز به بلندی یک متر کتاب بود».
استادان ایشان را در طول تحصیل، تا چهارده نفر دانسته اند که از میان آن ها دو نفر به دلیل ویژگی های معنوی و مقام علمی بسیار بالا و نیز از نظر طول مدت استفاده امام از محضر آنان، بیش از دیگران مورد عنایت ایشان بوده اند: یکی آیت الله حائری و دیگری نیز آیت الله شاه آبادی که تا سال 1342 در قم بوده است.
جامعیت علمی امام خمینی را می توان در آثار علمی بر جای مانده از ایشان به نیکی مشاهده کرد. وی در دوران جوانی کتب متعددی تألیف کرد که بخشی از آن ها رسائل عرفانی و کلامی است. برای نمونه، ایشان در سال 1307 و در بیست و هفت سال زندگی خود شرحی عرفانی بر دعای سحر نوشتند. بخش دیگری از آثار امام در حوزه فقه یا در حوزه سیاسی-اجتماعی است که فهرست آن در زیر می آید.
ردیف
نام اثر
سال تألیف
موضوع
1
شرح دعای سحر
1307
عرفانی
2
تعلیقه بر شرح قوائد الرضویه
1308
عرفانی
3
مصباح الهدایه الی الخلافه والولایه
1309
عرفانی-کلامی
4
تعلیقات علی شرح فصوص الحکم و مصباح
1315
عرفانی
5
سر الصلوه، معراج المساکین و صلوه العارفین
1318
عرفانی
6
شرح چهل حدیث
1318
عرفانی-کلامی
7
آداب الصلوه
1321
عرفانی
8
طلب و اراده
1331
کلامی-فلسفی
9
دیوان امام
عرفانی-ادبی
10
انوار الهدایه فی التعلیقه علی الکفایه
1328
اصولی-فقه
11
مناهج الوصل الی علم الاصول
1330
اصول فقه
12
رسائل (دو جلد)
1327-1332
اصول فقه
13
تعلیقه علی العروه الوثقی
1335
فقهی
14
کتاب الطهاره (سه جلد)
1333-1337
فقهی
15
تهذیب الاصول
1333-1339
اصول فقه
16
مکاسب محرمه (شش جلد)
1337-1340
فقهی
18
تعلیقه علی وسیله النجاه
1342
فقهی
19
کتاب البیع
1340-1335
فقهی
20
کشف اسرار
1323
سیاسی
21
ولایت فقیه
1348
سیاسی
22
صحیفه نور (صحیفه امام)
1341-1368
سیاسی-اجتماعی
آثار فوق بیانگر جامعیت علمی و تنوع مطالعاتی حضرت امام خمینی است. در اینجا، آثار سیاسی امام خمینی، به اختصار، معرفی خواهند شد.
کشف اسرار
كتاب فوق كه اثري است سياسي، عقيدتي و اجتماعي درسال 1323 هجري شمسي يعني دو سال پس از عزل رضاخان از سلطنت نوشته شده است . در اين اثر امام به شبهات و تبليغات ضد ديني و ضد روحاني جزوه «اسرار هزار ساله» پاسخ گفته و به استناد حقايق تاريخي و ضمن طرح و نقد آراء فلاسفه يونان قديم، فلاسفه اسلام و فلاسفه معاصر غرب، بر حقانيت تشيع و نقش سازنده روحانيت اسلام تأكيد ورزيده است. در همين كتاب انديشه حكومت اسلامي و ولايت فقيه در عصر غيبت مطرح شده است و به تفصيل سياست هاي ضد ملي و لائيك رضاخان و همفكران او در ممالك اسلامي (در آن زمان) افشا شده اند.
حكومت اسلامي يا ولايت فقيه
کتاب «ولايت فقيه» مجموعه سيزده جلسه تدريس است که حضرت امام خميني (س) در فاصله سيزدهم ذيعقده 1389 ه.ق تا دوم ذيحجه الحرام 1389 ه.ق مطابق با اول بهمن ماه تا بيستم بهمن ماه 1348 ه.ش در ايام اقامت در نجف اشرف ايراد فرموده اند. اين سخنراني ها در همان ايام به صورتهاي مختلف، گاهي کامل و گاه به صورت يک يا چند درس تکثير و منتشر شده است. فهرست آيات، روايات، اعلام کتابها، اصطلاحات فقهي و حقوقي نيز به کتاب اضافه شده است.
صحیفه امام
صحیفه امام که نام کامل آن، «صحیفه امام، مجموعه آثار امام خمینی» است، مجموعهای ۲۳ جلدی، مشتمل بر بیانات، پیامها، مصاحبهها، احکام، اجازات شرعی و نامههای امام خمینی است. این مجموعه از نخستین نامه موجود امام که در سال ۱۳۱۲ هجری شمسی نوشته شده آغاز میشود و به آخرین نامه که در تاریخ ۲۸ اردیبهشت ۱۳۶۸، حدود دو هفته قبل از درگذشتشان، نوشتهاند تمام می شود. این مجموعه، کاملترین اثری است که در این موضوع، تدوین و منتشر شده است. صحیفه امام توسط مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی در سال ۱۳۷۸ منتشر شده است. صحیفه به زبان عربی و انگلیسی ترجمه شده است.